ⓘ Ekonomika

Ekonomika

Ang ekonomika o ekonomiks bilang isang agham panlipunan, ay ang pag-aaral sa paglikha, pamamahagi, at pagkonsumo ng kalakal. Ang salitang "ekonomika" ay nagmula sa Sinaunang Griyegong οἰκονομία mula sa οἶκος oikos, "bahay" + νόμος nomos, "kustombre" o "batas" at kaya ay "mga batas ng sam bahayan". Ang larangang ito ay mahahati sa ibat ibang paraan. Ang pokus ng paksang ito ay kung paanong ang mga ahenteng ekonomiko ay umaasal o nakikipag-ugnayan at kung paanong ang mga ekonomiya ay gumagana. Sa pag-ayon dito, ang isang pangunahing pagtatangi sa mga aklatan ay sa pagitan ng mikroekonomika a ...

Positibong ekonomika

Ang positibong ekonomika ay sangay ng ekonomika na may kinalaman sa paglalarawan at paliliwanag ng mga pang-ekonomiyang penomino. Nagtutuon ito sa mga katotohanan at relasyong sanhi-at-epekto na mga pag-uugaling relasyon at kabilang dito ang pag-unlad at pagsubok ng mga teorya ng ekonomika. Ang isang mas naunang salita ay ekonomikang walang etika. May kinalaman ang positibong ekonomika bilang agham sa pagtatasa ng pang-ekonomiyang pag-uugali. Mahahanap ang isang pamantayang teoretikal na pahayag ng positibong ekonomika bilang mga operational na makabuluhang teorama sa Foundations ng Econom ...

Normatibong ekonomika

Ang normatibong ekonomika ay isang bahagi ng ekonomika na nagpapahayag ng halaga o normatibo na mga hatol tungkol sa katarungang ekonomika o kung ano ang kinahinatnan ng ekonomiya o mga nararapat na layunin ng pampublikong patakaran. Karaniwang ninanais ng mga ekonomista na ihiwalay ang normatibong ekonomika "kung ano ang nararapat" sa mga ekonomikong bagay mula sa positibong ekonomika "ano ang". Gayunpaman, kondisyonal ang karamihan sa mga pamantayan sa paghahalintulad halaga, upang matalikdan kung nagbago ang mga katotohanan o kaalaman ng mga katotohanan, kaya ang pagbabago ng mga halaga ...

Kapital (ekonomika)

Ang artikulong ito ay tumutukoy sa kapital bilang isang terminong pang-ekonomika. Para sa kapital bilang puhunan tingnan ang pamumuhunan. Ang kapital may ibat ibang kahulugan sa ekonomika, pananalapi at pagtutuos. Sa pananalapi at pagtutuos accounting, tumutukoy ang kapital sa yamang pananalapi, lalo na kung gagamitin sa pagsimula o pagpapanatili ng negosyo. Sa klasikong ekonomika, ang kapital ay isa sa mga tatlong sanhi ng produksiyon kasama ang lupain at paggawa. Kapital ang mga kalakal na may katangian na tulad ng mga sumusunod: Maari itong gamitin sa produksiyon ng ibang kalakal o good ...

Adam Smith

Si Adam Smith ay isang Eskoses na pilosopong moral at ang nagpasimuno ng pampolitika na ekonomiya. Isa sa mga pigura sa intelektuwal na kilusang Scottish Enlightenment, pangunahing kilala siya bilang ang may-akda ng dalawang kasunduan: The Theory of Moral Sentiments, at An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, mas kilala bilang The Wealth of Nations. Kilala din si Smith sa kanyang pagpapaliwanag ng kung papaano ang makatuwirang pagkamakasarili at kompetisiyon, na gumagana sa isang kayariang panlipunan na naninindigan sa moral na katungkulan, ay maaaring magbunga ng k ...

Resesyon

Sa ekonomika, ang resesyon ay isang pag-urong o pagliit ng siklo ng negosyo na isang pangkalahatang pagbagal ng gawaing ekonomika. Sa panahon ng mga resesyon, maraming mga tandang makroekonomika ay nagbabago sa parehong paraan. Ang produksiyon na sinusukat ng pangkalahatang produktong domestiko, trabaho, paggastos ng puhunan, paggamit ng kakayahan, kita ng sambahayan, mga tubo ng negosyo at lahat ng inplasyon ay bumabagsak samantalang ang pagkabangkarote at antas ng kawalang trabaho ay tumataas. Ang mga resesyon ay pangkalahatang nangyayari kung may malawak na pagbagsak ng paggastos na kar ...

                                     

Distribusyon (ekonomika)

Sa ekonomika, ang distribusyon o pamamahagi ay ang paraan na ang kabuuang kinalabasan, kita o yaman ay pinapamahagi sa mga indibiduwal o sa mga sanhi ng produksyon. Sa pangkalahatang teorya at ang mga akawnt ng pambansang kita at produkto, ang bawat yunit ng kinalabasan ay tumutugma sa isang yunit ng kita. Ang isang gamit ng pambansang akawnt ay para iuri ang mga kitang sanhi at pagsukat ng kanilang kanya-kanyang bahagi, katulad sa pambansang kita.

                                     

Araw ng Paggawa

Ang Araw ng Manggagawa ay taunang pista na pinagdidiriwang ang pang-ekonomika at panlipunang nagawa ng mga manggagawa. Nagsimula ang Araw ng Paggawa sa mga kilusang unyon, partikular ang "walong-oras na araw" na kilusan, na sinusulong ang walong oras para sa trabaho, walong oras para sa libangan, at walong oras para sa pahinga. Sa Pilipinas, ipinagdiriwang ito tuwing Mayo 1.

                                     

Nasyonalisasyon

Ang Nasyonalisasyon ang proseso ng pagkuha ng pamahalaan o gobyerno ng isang pribadong kompanya o industriya at gawing pag-aari ng pamahalaan. Ang nasyonalisasyon ay maaaring mangyari nang may kompensasyon o wala sa mga dating may ari ng mga negosyong ito. Ito ay karaniwang nangyayari sa mga umuunlad na bansa upang palawakin ang mga mapagkukunang ekonomiko at kapangyarihan ng pamahalaan. Ang kabaligtaran nito ang pribatisasyon o pagsasapribado.

                                     

Pagkonsumo

Ang pagkonsumo o paggamit o paggastos ay isang pangunahing konsepto ng ekonomika at pinag-aaralan din sa maraming larangan ng araling panlipunan. Partikular na interesado ang mga ekonomista sa kaugnayan ng paggastos at kita na nakamodelo sa punsyon ng pagkonsumo. Ang punsyon ng pagkonsumo consumption function ay isang punsyong pang-matematika na pinapaliwanag ang paggastos ng mamimili sa pamamagitan ng mga tiyak na dahilan nito, katulad ng kita o yamang naipon.

                                     

Unyon ng mga manggagawa

Ang unyon ng manggagawa ay isang organisasyon, samahan, o pangkat ng mga manggagawa na nagsasama-sama upang makapagkamit ng mas mainam na mga sahod, mga oras ng pagtatrabaho, mga benepisyo, at mga kalagayang panghanapbuhay. Ang mga kasapi sa unyo at mga tagapagtangkilik nito ay umaangkin na kailangan sila dahil sa ang mga taong nagpapatakbo ng mga kompanya ay nagnanais na makapagbayad ayon sa pinakamababang halaga hanggat maaari.